Филологический факультет



страница27/27
Дата14.08.2016
Размер2.36 Mb.
ТипПрограмма
1   ...   19   20   21   22   23   24   25   26   27

Домашнее чтение



Bidaia arriskutsua. A. Cox. Irakurmendi Saila. Elkar.

A. Sherlock Holmes-en istorioak 1. D. Conan. Irakurmendi bilduma. Elkar.

Euskal ipuinen antologia bat. I. Aldekoa. Alberdania.
Учебники и учебные пособия

Bakarka 3. Elkarlanean. J.A. Letamendia.

Gramatika eta ariketak 1. A. Ugarte, I. Bernaola eta A. Aizpiri. Ibaizabal.

Euskal gramatika osoa. I. Zubiri. Didaktiker.

Euskal gramatika laburra. Perpaus bakuna. Euskaltzaindia.

Тесты




Текст для чтения, перевода и пересказа



Lamia zuzena

Orain urte asko ama-semeak elkarrekin bizi ziren baserrian. Behin mutila mendira joan eta betiko desagertu zen. Ama ez zen baserrian lan egiteko gai eta herriz herri eskean hasi zen bizirik irauteko.

Garai beretsuan bihotz oneko lamia batek jostorratzak gordetzeko orratz-ontzi bat galdu zuen. Biguna zen eta urrezko eta zilarrezko jostorratzak zituen bertan sartuta. Eskean zebilen emakumeak, hau da, amak orratz-ontzi hura aurkitu zuen:

- "Ze ederra! Zer egingo dut, saldu? Ez, hobe ez, lapurtutakoa dela pentsatuko dute eta" eta poltsikoan sartu zuen.

Handik egun batzuetara josten ari zen emakume batek orratz bat eskatu zion eta amak eman. Hurrengo batean beste batek eta beranduago beste batek, eta ama-eskaleak guztiei ematen zien bana. Orratz barik geratu zenean, orratz-ontzia hitzegiten hasi zitzaion: "Estutu nazazu limoia banintz bezala eta eskatu behar duzuna". Harrigarria! Bizitzeko adina diru eskatzekotan zegoela, andre bat hurbildu zitzaion negar batean.



- "Ai, dohakabea ni, sorgin gaizto batek alaba bahitu dit eta mendi barnera eraman du".

- "Egon lasai" - esan zion ama-eskaleak - "neuk lagunduko dizut" 

Belaki miragarria estutu eta mailu bat atera zen ezerezetik. Mailuaz haitza jo eta sorgin baten kobazuloa agertu zen. Alaba bahituaren amak, orduan, negarrari utzi eta irribarre egin zuen:

"Bihotz onekoa zara. Eskerrik asko niri laguntzen saiatzeagatik. Begira zer dagoen hor barruan".

Kobaren barruan ama-eskalearen semea zegoen.



-"Seme, nire semea! Eskerrik asko anderea. Baina. Nor zara zu, sorgina?"

- Ez. Ni ez naiz zure semea bahitu duen sorgin gaiztoa. Ni, orratz ontzi magiko horren jabea nauzu"Lamia zen! Lamia ona, orratz-ontzia galdu zuena. Lamiak hitz egiten jarraitu zuen:

- “Ikusten duzu etxe eder hori? Zuretzat opari. Ikuilura joan eta estutu orratz-ontzia azkenengoz".

Berroigeita hamar ardi eta beste berrogeita hamar ahuntz agertu ziren ezerezetik. Ama-semeak lasai eta zoriontsu bizi izan ziren baserri hartan.


Etxepare Literatur saria sortu dute euskara zerbitzu nafarrek

Hamahiru urte joan dira Xalbador saria desagertu zenetik. Hamalau urte eta hamaika idazle. 1991n, Iruñeko Aurrezki Kutxako epaimahaiak Aingeru Epaltzaren Ur uherrak lana saritu zuen, idazlearen ibilbidean lan funtsezkoa, horra. Lehiaketak bazuen izen ona, lanak Pamiela argitaletxeak kaleratzen zituen gero, eta oihartzuna bazegoen hedabideen artean. Kutxako udal arduradunek bazuten asmoa saria berrindartu eta diru laguntza handitzeko. Hurrengo urtean, ordea, Vianako Printzea erakundeak interesik ez zuela adierazi zuen. Kutxarekin batera, sariaren antola-tzailea zen Nafarroako Kultura Departamentuko erakundea, eta ez jarraitzea erabaki zuen. Kutxak berak bakarrik ezin zuela adierazi zuen orduan, eta zain egon zen urte hori bukatu arte, gobernuaren aldaketaren zain, baina alferrik. Kito Xalbador Literatura saria. 1977an lehenengoz antolatu zen lehiaketa, hamabost urteko ibilbidea eta gero bertan behera gelditu zen.

Xalbador sariak izan zuen muntarik, ez baitzen ohiko saria. Nafarroan eta nafarrentzat egina, bere babesean idazle garrantzitsuak plazaratu ziren Aingeru Epaltza eta Eduardo Gil Bera, esaterako, eta beste batzuek Patziku Perurenak, Jean Bautista Etxarrenek aukera izan zuten lanak argitaratzeko.

Etenarekin, kexu agertu ziren haietako asko. Oso idazle gutxi zegoen garaian, sarien alde baino gehiago, lehiaketak egiten zuen sustapen lanaren alde hitz egin zuten denek. Baina hantxe amaitu zen. Nahiz eta gero, eta bereziki azken urteotan, hainbat herritan lehiaketa berriak antolatu diren, bakar batek ere ez du Xalbador sariaren garrantzia eskuratu. Hamahiru urte ondoren, orain Etxepare Literatur saria jaio da.


Berria 2004

Текст на аудирование

- Arratsalde on, ama!

- Baita zuri ere! Zer duzu arnas estuka eta horren urduri, Garazi?... Ziur gaur ere lasterka etorri zarela autobusetik hona!

- Badakizu ama, datorren astean Aitziberren urtebetetzea da eta ezetz asmatu zer oparitu behar dioten...

- Zer? Lehengo egunean telebistan ikusi genuen panpina hura?... izugarri gustatu zitzaizuna?

- Ez, ez... hori baino askoz ere opari politagoa... badakizu zer? txakurtxo bat. Zergatik ez dugu guk bat erosten?

- Zer, txakur bat? ... ezta pentsatu ere!

- Jo ama... txikitxo bat eta gainera nik zainduko nuke...

- Nik zainduko nuke, nik zainduko nuke... Lehendabiziko bi hilabeteetan, eta gero? Ez, ez badakit azkenean zer gertatuko den... nik bakarrik zaindu beharko dudala...

- Ezetz... benetan. Eta janaria ere nire dirutik erosiko diot...

- Ez, ez... Ez dut ezer jakin nahi!

- Aitari esanen diot ba...

- Esaiozu nahi baduzu... baina badakizu nik zer pentsatzen dudan...
V курс
Целью обучения баскскому языку на 5 курсе является развитие навыков употребления синтетических глагольных форм прошедшего времени, а также различных типов придаточных предложений.

Учащиеся знакомятся с диалектным разнообразием баскского языка, получают базовые лингвострановедческие знания.



Грамматика



Морфология
Существительное. Склонение: определенные формы единственного и множественного числа всех падежей. Противопоставление форм «ближнего» и «дальнего» множественного числа. Неопределенные формы всех падежей.

Глагол. Прошедшее время синтетических глаголов.

Переходное и переходное дативное спряжение для всех лиц в прошедшем времени.

Условные формы глагола: образование.

Словообразование

Повторение изученных моделей словообразования.



Синтаксис

Номинализация ( tzea). Формы, образующиеся от номинализованных предикатов ( tzen,  tzean,  tzerakoan,  tzekoa,  tzekotan,  tzeagatik,  tzearren), их основные функции.

Сравнительные конструкции (bezain, adina, hain, hainbeste).

Диалектология

Основные диалекты баскского языка (общее представление).

Южные диалекты: центральный, западный, наваррский. Их основные различия в области фонетики, морфологии, синтаксиса, лексики.

Лексика


Темы для развития языковых знаний и речевых навыков
Краткие сведения о физической и экономической географии. Название областей и их столиц. Географическое положение, рельеф, климат, население Страны Басков. Название моря, крупнейших рек, озер, горных хребтов Страны Басков.

Названия животных, растений, стихий, природных явлений.

Денежные единицы и банковские операции.

Домашнее чтение



Kcappo (tempo di tremolo). P. Aristi.

Camilo Lizardi erretore etxean aurkitutako gutunaren azalpena. B. Atxaga

Tristeak kontsolatzeko makina. A. Lertxundi. Igela.

Kutsidazu bidea, Ixabel. J. Sagastizabal. Alberdania.

Egunero hasten delako. R. Saizarbitoria. Erein. Donostia.

Obabakoak. B. Atxaga. Erein. Donostia.
Учебники и учебные пособия

Bakarka 4. Elkarlanean. J.A. Mujika.

Gramatika eta ariketak 1. A. Ugarte, I. Bernaola eta A. Aizpiri. Ibaizabal.

Euskal gramatika osoa. I. Zubiri. Didaktiker.

Euskal gramatika laburra. Perpaus bakuna. Euskaltzaindia.

Тесты




Текст для чтения, перевода и пересказа



Sagardoaren ikuspegi orokor bat

Sagardoaren jatorriari buruzko iritzi eta teoria asko egon arren, historialari gehienak bat datoz sagardoa Kristo aurreko urteetan sortu zela esatean. Egipto, Bizantzio eta greziar zibilizazioen garaian sagardoa edatea gustoko zuten. Garai haietaz ezagutzen diren testuetan sagarrondoek zuten protagonismo eta garrantzia antzeman daiteke: opari edo eskaintza baliotsuak egin behar zirenean sagarrondoak oparitzen ziren. Erromatarrek nahiago zuten ardoa sagardoa baino. Konkistatutako lurraldeetan ikusi zuten sagardoa egiteko zegoen ohitura. Haiek sendagai bezala erabili zuten sagardoa. Plinio enperadore erromatarra Asturiasen sartu zenean (23-79 K.o.) sagar ardoa "bertako edari tipikoa" zela esan omen zuen.

Beste hainbat ikerlek, aldiz, zeltek sagarrekin egiten zuten edarian aurkitu zuten sagardoaren jatorria. Hauen arabera, zibilizazio honek Europan ezagutarazi zuen edari hau nahiz eta arabiarrak izan ziren, nekazaritza sistema aurreratuak erabiliz, sagar klaseen zabaltzea bultzatu eta hauek ekoizteko teknikak Europa osora zabaldu zituztenak. Jose Uria Irastorza, "Sagardoa" liburuaren egilearen arabera, Euskal Herrian, VII. mendea baino lehenagoko estela eta bestelako inskripzioetan agertzen dira "sagar" erroa duten izen eta abizenak. Nafarroako Antso Nagusiak 1014. urtean Leireko monastegiari oparitu zizkion sagastiek argi erakusten dute garai urrun haietan sagarrekiko zegoen zaletasuna. Dena den XIII. mendera arte ez dira izkribuak sagardo edariaz mintzo. Garai hartako poema batean aipatzen da lehen aldiz euskaldunek itxura itsusiko sagarrekin egiten zuten muztio motela edo sagardoa. Euskal Herrian ere egiten zen arren, Asturias izan da lehen garai haietatik sagardogintzan nagusi izan den lurraldea eta ez produkzioan bakarrik, baita edateko ohituran ere. Historikoki, sagardoa eta sagarrondoak elementu preziatuak izan dira lurralde horretan eta bertako erregeen edari maiteena izan da urtetan zehar. Herria zorren presiopean edo eskaintza bat egin beharrean zegoenean sagardoa izaten zen edukinik baliotsuenetakoa. Historiak erakutsi duenaren arabera, sagardogintzaren hazkundea erabat loturik dago herriaren egoera ekonomikoarekin eta kontsumoak igoera handiak ezagutu ditu onura ekonomikoko garaietan. Hala gertatu zen Asturiasen XII, XIII eta XVIII. mendeetan.

XX. mendean Gerra Zibilaren ondorengo urteak gogorrenak izan ziren edari honentzako, Frankoren erregimenak bere produkzio eta kontsumoa debekatu egin baitzituen. Lurraldetasunaren kontra erregimenak burutu zuen politikaren ondorioz izugarri jaitsi zen sagardo kontsumoa eta edariak biziraungo ote zuen beldur ziren asko. Baina 80ko hamarkadan sagarrondoaren eta kontsumoaren hazkunde itxaropentsua eman zen.

Hala eta guztiz ere, ezin dugu sagardoaren historia Espainiara eta Euskal Herrira mugatu, ezta gutxiagorik ere. Sagardoa betidaniko eta ohitura handiko produktua izan da atlantiar kostaldeko herrialdeetan, Frantzia, Ingalaterra, Belgika, Irlanda eta Alemanian, batez ere. Adituen arabera, Karlomagnoren garaikoa (IX. mendearen hasieran) da Europako sagardoaz dugun lehen erreferentzia.

Frantzia da Europan sagardo ekoizlerik indartsuena. Ikerleek diotenez sagardoa V. edo VI. mendetik ezagutzen dute estatu hartan baina XV. mendean gertatu zen klima aldaketa onuragarria izan zen sektore honi benetako bultzada eman ziona. XVI. mendean erabat modernizatu zituzten edari hau ekoizteko sistemak hainbat erregek Espainiatik eramandako prentsa sistemei esker. Luis XVI. erregeak askotan hitz egiten omen du bere idatzietan sagardoaz.

Britainia Handian ezagutu ziren lehen sagarrondoak Erromatarrek landatuak izan ziren, baina adituen arabera, sagardoaren lehen arrastoak normandiarren konkistaren ondorengoak dira. Hauek sagar klase berriak eraman zituzten irlara eta egun duten sagardogintza tradizioa ezarri zutenak izan ziren.

Europarrek Amerika konkistatu zutenean beraiekin eraman zuten sagardoa egin eta sagarrak ekoizteko ohitura. 1629. urterako erabat finkaturik zeuden sagarrondoak Virginia eta Massachusetts-eko kolonietan. Sagar hauek ez ziren jateko behar bezain gozo eta urtsuak eta horregatik sagardotarako erabiltzen hasi ziren. 1767. urtean batez beste 1.14 upel edaten zen pertsonako Massachusetts-eko estatuan eta Harvard-eko ikasleek eguneroko dietaren barruan zuten sagardoa.

Sagardoak, whiskyak eta bestelako edari alkoholikoek ez bezala gainera, irudi ona zuen eta mota guztietako egoerak ospatzeko usu erabiltzen zen (familia bilkurak, lagun arteko ospakizunak...). Elizak berak onartua zen eta apaiz zein diakonoek egunero edaten omen zuten neguko hotzari aurre egiteko. Sagardoak zuen onespenak eraginda, kanpaina handiak egin ziren "Alkohol Debekuaren" garaian sagardoa edari debekatuen zerrendatik at utz zezaten. Estatu Batuetako lehen hiru presidenteak, George Washington, John Adams eta Thomas Jefferson, sagardo edale amorratuak izan ziren eta historian zehar hainbat presidentek sagardoa eskaini dute beren emanaldi edo mitinetan. William Henry Harrison-ek (1773-1841), adibidez, sagardo upela baten logotipoa erabili zuen bere kanpainan.

Baina gaur egun sagardoak Estatu Batuetan bizi duen egoerak ez du zerikusirik duela 150 urtekoarekin. 40ko hamarkadan sagardoa langile klasearen edaririk gustukoena bazen ere, "Alkoholaren Debeku Garaia"k konponezinezko kaltea eragin zion betirako. Debekuaren ondoren sagardoak ezin izan zuen aurreko egoera berreskuratu eta edaleen buruetatik ezabatua geratu zen. Zer dela eta gertatu zen hau sagardoarekin garagardoa, whiskya eta rona inoiz baino indartsuago berpiztu baziren? Non geratu zen berau edateko ohitura? Oraindik ez zaio azalpen argirik aurkitu gertakari honi.



Argia 2004
Loreak, bizi artean
Azaroaren bata. Domu Eguna. Damu Eguna askori. Arantza artean eduki zutenari arrosak eramatekoa. Heriotzak denok berdintzen omen. Apenas. Kanposantuan ere inbidia eta itxurakeria nagusi. Hobia zeinek ederrago, petalo oparotasuna maitasunaren proportzioa bailitzan. Besterenetik lapurretan dabilenik ere bai, etxekoa itxuratzeko. Gizartearen ispilu da hilerria. Loreak, bizitzaren film laburrak; lurpekoaren bizi sinopsia: tente gaur, bihar zimel, etzi hil. Heriotzak, berdintzekotan, andre eta gizon berdintzen ditu. Loreak guztientzat. Edadeko zein gizonezkok jaso du bizi artean sekula lorerik opari?! Edertasun sotil hori ez zen heurentzat. Eskerrak, hilerrian behintzat berandutxo baina berdintzen diren erritualak! Bestela, batzuei loreak eta besteei Cohibas puruak utzi beharko litzaizkieke, ezkontza ridikulu horietan oraindik bezala. Beranduko loreak, eman gabeko musuak dira. Gure hilerriak sarreran ematen du abisu: «Laister esango dute zuengatik, orain gugatik esaten dena: il ziran».

Loreak eta musuak, nahiago laister baino lehen.


Iritzia (Maialen Lujanbio) Berria 2004
Текст на аудирование
Urtebetetze eguna
Egun berezia izan dugu gaur, Garazik bederatzi urte bete ditu eta. Goizean altxatu bezain laister gurasoek eta anaiak eman dizkiote opariak: kotoizko txandala, txuri-urdina eta handi samarra... oraindik asko handitu behar baitu Garazik eta patinak. Garazik bazekien aurreko larunbatean ama Iruñea ondoko hiperrera joan zela bere oparia erostera eta arropa izanen zela ere bazekien... ikastolara joateko zerbait behar zuen eta. Patinak berriz, ez zituen espero. Aurreko astean erosi zizkion anaiak etxe ondoko kiroldendan eta gainera bere poltsikotik ordaindu zituen. A zer sorpresa! Patin beltz dizdiratsuak plazan laisterka ibiltzeko. Ikastolan ere patiora atera aurretik ikaskideek eman diote oparia. Marrazki asko egiten dituztenez, kolore askotako margoak oparitu dizkiote; zorionak zuri abestu eta txalo egin ondoren. Gorri gorri jarri da baina, hala ere, ikastola aurreko paper dendan erosi dizkioten margoak izugarri gustatu zaizkio. Arratsaldean, autobusetik jaitsi eta ziztu bizian abiatu da etxe aldera. Amona eta Donostiako osaba-izebak bertan zituen zain. Opariak hartu, paketeak ireki eta amonak oparitutako alkandora kuadroduna asko gustatu bazaio ere, osaba-izeben panpina ikustean, aho zabalik geratu da. Telebistan askotan ikusi eta izugarri gustatzen zaion panpina, ile ori eta begi urdina. Zeinen gustora ibiliko den jolasean Donostiako jostailu denda ospetsu batean erosi dioten panpinarekin. Amonak auzoko jantzi dendan erositako alkandora propatu duenean, denek esan diote oso egokia dela igandetan dotore-dotore jazteko. Ilunabarrean, ondoko bizilagunak agertu dira. Hauek ere oparia ekarri diote. Iskineko liburudendan erosi dioten karpeta loreduna, etxeko lanak gordetzeko. Zeinen gustora eta pozik joan den gaur Garazi ohera.


1 y había dejado el mozo

2 señora



Поделитесь с Вашими друзьями:
1   ...   19   20   21   22   23   24   25   26   27


База данных защищена авторским правом ©uverenniy.ru 2019
обратиться к администрации

    Главная страница