А хосиятьои физики -шакл, ьолат, б=й, ранг,таъм



Скачать 313.48 Kb.
Дата06.06.2016
Размер313.48 Kb.
Билети 1

  1. Химия илм дар бораи моддаьо,сохт, таркиб ва баьамдигар табдилёбии онро меом=зад. Хосиятьои моддаьоро ба ду гур=ь жудо мекунанд: Физики, химияви.

А) Хосиятьои физики –шакл, ьолат, б=й, ранг,таъм.

Б) Хосиятьои химияви-таркиби мода, ыобилияти реаксиони.

Аломатьова шароитьои гузаштани реаксияьои химияви :


  1. Аломатьо- тащйир ёфтани ранг,хориж шудани газ, ьосил шудани такшон, хориж шудани гарми

  2. Шароитьо –майда кардан, гарм кардан, таъсири фишор,таъсири катализатор.

2. Карбогидридьое,ки формулаи умумиашон СnH2n буда, дар таркибашон таньо як банди дучанда ( доранд,карбогидридьои беьад ( ) меноманд. Банди дучандаи мавжуд буда,ки аз он яктоаш ПИ банд аст ноустувор буда, дар ваыти реак-яи химияви карда шуда электроньои тоыыа ьосил мешавад,ки ба он атоми элементи дигар пайваст шуда метавонад.

CnH2n H2CCH2 Этилен

1) С2Н4

2) С3Н6 СН23 ПРОПЕН

3) С4Н8 СН2СН-СН2-СН3 БУТЕН

4) С5Н10 СН2СН-СН2-СН2-СН3 ПЕНТЕН

Карбогидридьои носер гидрогенро ба худ пайваст намуда ба кар-и сер табдил меёбад.Ин реаксияро реаксияи гидрогенизатсия меноманд.Реаксия аз ьисоби када шудани банди дучанда мегузарад.

1) СН2 СН-СН3Н23-СН2-СН3



ПРОПЕН ПРОПАН

2) Карбог-и носер бо галогеньо пайваст мешавад.



1 2 3 4

СН2СН-СН2-СН3СL2CL-CHCL-CH2-CH3



1,2-ДИХЛОРБУТАН

3) СН2СН-СН2-СН3HIСН2I-СН2-СН3 1-ЙОДПРОПЕН

4) Реаксияи сузиши карбогидриди носер

С2Н422СО22О

5) Реаксияи химиявие,ки дар оньо моддаьои хурдмолекула байни худ якчанд маротиба пайваст шуда дар натижа як моддаи калонмолекула(полимер) ьосил мекунадреаксияи полимеризатсия меноманд.

ПОЛИМЕРCH=CH2+CH2+CH2+CH2+CH2 -CH2--CH2--CH2--CH2-..2-СН2-СН2-СН2-СН2ПОЛИМЕР……...ПОЛИЭТИЛЕН

Истеьсол ва истифодабарии этилен ва маьсулоти он .

1,Сузишворииаълосифат 2. Пластмасса 3. Моддаьои тарканда 4.антифиризьо.

5.Ьалкунанда 6.Барои тез пухтани мева .7. Ьосил карданиалдегиди атсетат 8.каучуки синтези.



Билети 2

1 Элементьои жадвали даври ба 3 ыисм (гуруь) жудо мешаванд:1.метальо 2.щайриметальо 3.Элем-и амфотери.

Метальо ыисми зиёди (3/5)элементьоро ташкил медиьад. Оньо ыобилияти додани электроньои валенти худро (электроньои ыабати беруна) доранд.

Мисол :Са2)8)8)2-4давр -2 гуруь

Са20)2) 8)8)0 Са2 даражаи оксидшави

Са2ион

Метальо даражаи оксидшавии мусбат ьосил мекунанд.

2. Щайриметальо-ыобилияти ба худ ьамроь кардани электроньоро доранд ва оньо даражаи оксид-и манфи ьосил мекунанд. Щайриметальо ьамаги 22 то мебошанд. Оньо фаыат дар гуруьчаьои асоси жофгиранд:N,F,O

О8)2)6 О8)2)6+2

3. Элементьои амфотери (Bt,Zn,Al) хосияти 2-хела:метали, щайриметали зоьир мекунанд.Ин ба хосияти химиявии ин элементьо асос ёфтааст,

N7)2)5 N 7)2)5+2 N-2

F+9)2)7 F+9)2)7+2 F-2 Al+13)2)8)3

2. Каучуки табииро аз шираи ширмонанди растаниьои каучукдор,асосан аз чевея ьосил мекунанд,Яке аз муьимтиоарин хосияти каучуки табии ин ыобилияти ёзандаги (эластики ) ва фишурдашави доштани он аст. Каучукро барои шинаьои автомобил истифода мебаранд. Аз жиьати химияви каучуки табии карбогидрогеньои носер буда, формулаи молекулавиаш(С5Н8)n мебошад.Массаи молекулавии он ниьоят калон буда аз 150 то ба 500 ьаз мерасад. Каучук хосияти нагузаронидани газ ва обро дорад.

Билети 3

1) Соли 1748 Ломоносов конуни бакои массаи моддаьоро кашф кард.Лом-в бар хилофи Бойл, метальоро на дар ьавои кушод балки дар зарфи сарбаста тасфонд ва оньоро баркашид. У исбот намуд.ки массаи моддаьо пеш аз реаксия ва баъд аз реаксия тащйир намеёбад. Натижаи тажрибаьои Лом-в дар намуди ыонун чунин баён шудааст:”Тамоми тащйиротьое, ки дар табиат руй медиьанд аз он иборатанд, ки агар миыдори яке аз жисмьо кам шавад ба жисми дигар ьамроь мешаванд,аз ин ру агар дар ягон жой материя кам шавад, дар жои дигар зиёд мешавад. Аз ыонуни баыои массаи моддаьо истифода карда метавонем аз руи формула ва муодилаи химияви пешаки ьисоб кунем, ки барои тайёр кардани маьсулоти зарури чи ыадар моддаи аввала ин ё он маьсулотро чи миыдор ьосил кардан мумкин аст. Масалан: агар массаи оксигени дар натижаи тажзияи миждори муайяни оксиди симоб ьосилшударо донистан лозим шавад ба жамъ кардан ва бар кашидани оксиген ьожат намемонад. Ба формулаи химияви ифода кардани реаксияи оксиди мис ( II ) кислотаи хлорид.

СuO+HCl CuCl2+H2O

2) Химияи органики химияи пайвастагиьои карбон аст. Ба щайр аз карбон элементи зерин вомехурад:H,O,N ва S

СН4- метан С2Н2ОН-спирт

Назрияи сохти пайвастьои орган-и аз тарафи олими рус А.М.Бутлеров пешниьод шудааст соли 1861.Ин назария чунин аст:

А) Атомьо дар молекула бетартиб жой нагирифта балки бо тартиби муайян мувофиыи валенташон жойгир шудаанд.

Б) Хосияти моддаьо ба намуди атомьо, миыдори атомьо ва инчунин ба тартиби пайвасти оньо вобаста аст.

В) Хосияти модда аз руи сохти молекула ва ба реаксия муайян карда мешавад.

С) Дар молекула моддаьо атомьо ва гуруьи атомьо ба тамдигар таъсир мекунад.

1. С,Н,О,N,S

2. СН42Н62Н5ОН,С3Н84Н10

3. метан этан

4. С2Н5ОН С6Н5NH2



Билети 4

Оксиген дар як ваыт аз тарафи 3 олим кашф шудааст. Пристли Шелле Лавуазе 1775 номи “оксиген ” маънои “кислотазо” - ро дорад. Яке аз чихати пахни дар кишри замин чои якумро ишгол мекунад . Вай 47,2 % - и кишри заминро ташкил медихад 160 ( 99,754% ) 180 (0,2039%) 170(0,0374). Оксиген дар шароити мукаррари гази беранг дар об нисбатан бад хал мешавад . ( дар 00с дар 100 хачм об 5 хачм оксиген хал мешавад ) .



Карбогидрогенхои , ки формулаи умумии Cn H2n+2 дошт гидроген ва дигар элемент ба худ пайваст намекунад , карбогидрогенхои сер номида мешавад . Катори пайвастхое ки ба хамдигар монанд буда аз хамдигар танхо бо як ё якчанд гурухи CH2 фарк мекунанд, катори гомологи номида мешавад.

  1. Билети 5 2 Сафеда пайвастьои- калонмолекулаи табии (полимерьо)-е мебошад, ки молекулашон аз боыимондаи аминокислотаьои ба ьамдигар бо ёрии банди пептиди пайваста таркиб ёфтааст.сафеда ыисми таркибии организми зинда буда, дар фаъолияти организми наыши мухим дорад. Сафеда аз элементхои карбон,гидроген,оксиген ва нитроген таркиб ёфтаанд.Аксари сафедахо боз аз элементи сулфур,фосфор охан иборат аст.Массаи малекулии нисбии сафеда 104-107 ро ташкил медихад.Як ыисми сафедахо дар об нагз хал шуда ыисми дигарашон нагз хал намешавад.Барои сафедахо реаксияхои хосанд,ки дар натичаи онхо тахшини хосил мешавад.Аз таъсири гарми ё реаксияхои химияви вайрон шудани сохтхои сафедаро денатуратсия меноманд.Сафеда дар рибосома хосил мешавад.

  2. Билети 5 ДАВОМАШ

  3. Банди химиявц. Мафьум дар барои абри электронц. Хельои банди химиявц; ковалентии беыутб, ыутбнок,ионнц, металлц гирдрогенц. Умумияти сохти моддаьои органикц ва щариорганникц.

  4. Сафедаьо- ьамчун моддаьои структураи якумини сафедаьо. Хосияти сафедаьо реаксияьои ранга.

  5. Банди химиявц.

  6. Бандьои химиявц ба навъьои зерин жудо мешавад; ионц, ковалентц(щайриыутбц ва ыутбц), металлц ва гидрогенц.

  7. Банди ионц дар натижаи пайваст шудани элементьое, ки электромагнитиашон аз як дигар фарыи бисёр калон доранд, ьосил мешавад. Ин навъи банди химиявц махсусан дар пайвастагиьое, ки металльои асил Li, Na, K,Ba бо щайриметалльо, масъалан галогеньо ьосил мекунад, хос аст.

  8. Банди ковалентц.

  9. Ьангоми пайвастшавии атомьои дорои электроманфии як хела дар байни атомьо банди ковалентц ьосил мешавад . Дар набати худ банди ковалентц ба ду гур=ь жудо мешавад; беыутб ва ыутбнок. Агар электромангифии атомьои бо ьам пайвастшаванда наздик бошад, банди химиявц дар байни атомьо аз ьисоби жуфти электроне ьосил мешавад, ки ьар атом онро аз электроньои тоыи ыабати берунц электрониаш медиьад чунин банро банди ковалентии беыутб меноманд. чуни навъи баньо барои молекулаьои ду атома аз ыабили Н2,F2,Cl2, Br2,O2 ва щайраьо хос мебошад.

  10. Банди ковалентии ыутнок. Ьангоми пайваст шудани атомьое, ки электроманфигиашон фарыи кам доранд дар байни атомьо банди ковалетии ыутбнок ьосил мешавад. Чунин навхи бандьо дар молекулаьои пайвастангиьо щайриорганикц аз ыабили HCl, H2O, H2S,NH3 ва щайра ьосил мешавад.

  11. Банди металлц.

  12. Банди химиявии дар натижаи кашиш электрикии байни ионьои мусбат ва электроньои умумишуда ьосил мешавад, банди металлц ном дорад.

  13. Банди гидрогенц дар байни молекулаьои моддаьои гуногун, ки дар таркибашон гидроген дорад ьосил мешавад. Вале барои ьосил шудани банди гидрогенц мавжудияти атомьои электроманфигиашон калон аз ыабили F,Cl,O,N,S ки бо оньо гидроген банди ковалентии ыутбнок ташкил мекунад шарт ва зарур аст.

  14. Сохти моддаьои органикиро Бутлеров кашф карда аст. химияи органикц як ыисми илми химия буда, пайвастагиьои карбон, сохт ва табдилоти оньоро меом=зад. То ибтидои асри 19 тамоми моддаьо то он дам маълум бударо аз р=и пайдоишашон ба ду г=руь жудо карда буданд; мод органикц ва мод щайриорганикц. Дар байни моддахои органики ва гариорганикц тафовути бузург вужуд дорад. Оньо фаыат бо базе хусусияташон фары мекунад. Ыисми зиёди моддаьои щайрор-н сохти молекулавц надоранд. Бино бар ин ьарорати гудозиш ва ьарорати ж=шиш баланд аст. моддаьои органикц бошад чун ыоида сохти молекулавц доранд ва аз ин сабаб ьарорати гудозиш ва ьарорати ж=шиш паст аст. таырибан ьамаи моддаьои органикц с=зандаанд ва дар натижаи гарм кардани нисбатан ба ыисмьо зуд жудо мешавад.

  15. Сафедаьо моддаьои калон молекулаи табии мебошанд, ки молекулашон аз боыимондаьои а- аминокислотаьои бо ьам дигар бо ёрии банди петидц( аминц ) пайвастаги таркиб ёфтааст. Соли 1888

  16. бо химики рус А.Я. Данилевский ишора намуда буд, дар таркиби молекуаьо сафеадьо гур=ьи такроршавандаибанди пептидц вомех=рад.

  17. Сохти якуми сафеда. Ьамаи боыимондаьои амминокислатагц занжири дарози пептидц ба щйар аз боыимондаьои аммнокислотагц дар канорьои занжир жойгир буда бо формулаи зерин ифода мешавад.

  18. ьамин тавр аз ин формула бар меояд, ки дар занжири пептидц гур=ьи


  19. Чанд маротиба такрор мешавад. Дар молекулаи сафедаьо боыимонбаьои амминокислотаги пай дар пай ва бо тартиб жойгир шудаанд ин тарзи жойгиршавии бофимондаьои аминакислатаьоро дар занжири молекулаи сафеда сохти якумини сафеда меноманд.



  20. Билети 6

1)Ба метальо элементьое, ки моддаьои соддаи оньо дорои электроньои озод мебошад дохил мешавад. Ба гуруьчаи асосии гуруьи I элементи литий,натрий, рубидий, сезий, франсий дохил мешавад.Оньо бо номи метальои ишыори маълуманд. Ба гуруьчаи II элементьои бериллий, магний, стронсий, барий, радий, дохил мешавад. Ба гуруьчаи III элементьои бор, Al, гелий, талий, индий дохил мешавад. Натрий яке аз элементьои паьншудатарини руи замин аст. Минеральои муьимтарини Na иньоанд:NaCl, Na3AlF6. дар Тож-н захираи калони NaCl мавжуд аст. Дар хуни одам 0,32%, устухон то 0,6% Na мавчуд аст. Натрий дар шароити мукар-рари метали сафеди нукрагин аст. Вай хеле нарм буда онро бо корд буридан мумкин аст. Na2O

4Na+O2=2Na2O оксиди—Na Na2O2+2Na=2Na2O

Na2O+H2O=2NaOH—гидрооксиди натрий.

Калий такрибан 2,4% кишри заминро ташкил медихад калийро дар натичаи таъсири натрий метали ва гудохтаи гидрооксиди калий дар харорати 4400 с хосил мкунанд. Сохаи асосии истифодабарии калий саноати металлурги буда онро барои хосил кардани дигар металхо масалан титон истифода мешавад.Накши биологи калий дар ростихо пеш аз хама



  1. Аз он иборат аст, ки вай чараёни фотосинтез ва сабзиши тухмиро метезонад. Калй нисбат ба Na баркароркунандагии пуркувват дорад. 2 K+H2=2 KH KH+H2O=KOH+H2↑ 4K+O2=2K2O





  2. 2) Пайвастхои карбону гидроген, ки дар малекулаашон халкаи бензоли дранд, ба карбогидрогенхои аромати мансубанд. Формулаи умумии бензол.CnH2n-6 Бензол сохти халкаги дорад. Агар дар мол dfgdjgfd бензол чои атомхои H- ро радикалхои гуногун иваз кунанд онгох гомологхои бензол хосил мешавад.

C6H5—CH3 С6H5—C2H5

  1. Метилбензол Этилбензол

РЕКСИЯИ НИТРОНИДАН



Билети 7

Карбогидрогеньое, ки дорои формулаи умумц CnH2n-2 буда дар молекула, ду банди дучанда доранд, диеньо номида мешаванд. Вобаста ба мавыеи бандьои дучанда дар молекула карбогадриди диени ба 3 гур=ь жудо мешавад: Диеньое, ки дар оньо бандьои дучанда паи ьамдигар жойгир шудаанд. Диеньои щуншуда ном дорад. Масалан:CH22-1,2 пропадиен CH2-CH3-1,2 бутадиен.

Диеньое, ки дар оньо банди дучанда аз ьамдигар бо як банди оддц жудо шудаанд, диеньои алоыаманд ном дорад. Масалан: CH22 CH22

1,3 бутадиен |

CH3 2- метил- 1,3 бутадиен

3 Агар дар байни бандьои дучанда як ва зиёда атом карбони сер мавжуд бошанд, диеньои жудо меноманд. CH2 CH-CH2-CH2 1,4 пептадиен

CH2=СН—СН2-СН=СН2 -- 1,4 пентадиен

СН2=СН—СН2—СН2—СН=СН—СН3 1,3 гептадиен

Карбогидрогеньои диени асосан дар истеьсоли синтези каучук истифода бурда мешаванд.

Билети 8


1) Моддаьои мураккабе , ки аз як ё якчанд атомьои гидроген ва боыимондаи кислотаги иборатанд кислотаьо меноманд. Кислотаьо:1)оксигендор Н2SO4 ,H3PO4, H2CO3

2)беоксиген:НCl, HBr, HF, H2S

Вобаста ба миыдори гидроген кис—о якасоса, дуасоса, сеасоса ва щайра мешаванд.

Кислотаьо бо:1)метальо фаъол ба реаксия дохил мешаванд:



Билети 9

Дар об моддаьои сахт моеъ ва газьо ьал мешавад масалан оби газнок маьлули оксиди карбони 4 валента сиркои х=роки маьлули кислотаи атсетат дар об мебошанд. Об моддаи бащоят паьншудаи



Билети 11

  1. Агар дар натижаи реаксияи химияви, энергияи ба муьити беруна хориж шавад чунин реаксияро экзотерми ва баръакс фуру бурда шавад эндотермии меноманд. Ыонуни якуми термохимияви бо номи Лавуазе—Лаплас маълум аст, ки чунин таъриф дорад: миыдори гармие, ки дар ваыти вайроншави ягон моддаи мураккаб ба моддаи содда хориж мешавад. Ыонуни дуюми термохимия Гес ном дорад :эфекти гармии реаксия аз роьи баамалоии реаксия не, балки таньо аз ьолати аввала ва охирин вобаста аст.

  2. Карбон дар табиат ьам намуди озод ва ьам бо намуди пайвастаги вомехурад. Ба намуди графит алмос буданаш мумкин аст.

Билети 12

  1. ба ин гуруьча элементьои нитроген, фосфор, сурма, арген, висмут, дохил мешавад. N ва P щайриметал мебошанд. Ыисми асосии нитроген дар табиат дар намуди озод вомехурад. Ин ыисми асосии ьаво мебошад(78,2% аз руи ьажм). N дар узви инсон дар сафеда дида мешавад. Умуман дар ыишри замин 0,4%--ро ташкил медиьад. Манбаи асосии истеьсоли саноати N ьаво мебошад. Соьаи асосии истеьсоли N:истеьсоли аммиак,истеьсоли кислота, нитрат ва намакьои гуногуни он мебошад. N малекулаи дуатома (N2) устовор ьосил мекунад. Энергияи дисотсияи молярии N2 хеле калон аст(945к Ж/мол) вай таньо дар ьарорати 30000 боло ощоз меёбад.NO2 дар натижаи гарм кардани нитрат амоний ьосил мешавад: NH4 NO3NO2+2H2O кислотаи нитрит НNO2 кис. Нитрат НNO3

Билети 13

  1. фосфор ба гуруьи элементьое дохил мешавад, ки бештар паьн шадаанд. Миыдори вай 0,1% ро ташкил медиьад. Фосфор дар табиат бо намуди пайвастагиьо вомехурад, ки он фосфорид мебошад. Ин гунна маъданро анапит меноманд. Фосфор ба монанди N ба узви зинда аьамияти калоп дорад. Дар растаниьо Фосфор ба сафедоьои тухмиьо дар ьайвонот бошад, дар таркиби хун, бофтаьо мавжуд аст.



  1. Кис—ьои сулфид Н2S, сулфит H2SO3, сулфат H2SO4, карбонат H2SO3 ва силикат H2SiO3 кислотаи дуасосаанд. Асоси кис—а аз руи атоми гидроген аниы карда мешавад.

Билети 14

  1. Оьан дар табиат хеле васеъ паьн шудааст. Вай ыариб 4% ыишри заминро ташкил медиьад. Оьани холи таньо дар метеоритьо вомехурад. Чуян оьане мебошад,ки дар таркибаш то 4% карбон дорад. Ва дар ьар 11350гудохта мешавад. Усули асосии коркарди оьан ин коркарди маъданьои оьандошта мебошад. Аз чуян 80% ба истеьсоли пулод сарф мешавад. Дар узви инсон оьан вазифаи гузориши электроньо алоыаманд аст, энергияи ба кислотаи АТФ жамъ карда мешавад. Сулфати оьан II бар муыобили ьашароти зараррасон истифода бурда мешавад, рангубор, рангубори матоъ истифода мебаранд.

  2. Моддаьои органикие, ки дар натижаи реаксияи кислотаьо бо спиртьо ьосил мешаванд эфирьои мураккаб ном дорад. Формулаи умумиаш R—COOR



Билети 15

  1. Оксиди карбон II СО—моддаи беранги заьрнок дар ьарорати 1920 С ба моеъ табдил меёбад дар ьар –2500С сахт мешавад. СО кам ьалшаванда ба реаксия намеравад. СО хеле заьрнок мебошад ранг ндорад, кис—и карбонат—Н2CO3 таньо дар маьлули оби вужуд дорад. Кис—и карбонат камыувват аст.

  2. Карбогидридьо (ангиштобьо, ыандьо, сахаридьо) дар табиат хеле фаровон мебошад. Оньо дар узви зинда роли муьим мебозанд.Ба оньо ыанди ангур, глюкоза, ыанди лаблабу, найшакар, сахароза, селюёза дохил мешаванд. Истилоьи карбогидрат—ро бори аввал олими эстони Шмидт пешниьод кард.

Вобаста ба сохташон карбогидратьои ба моносахаридьо, полисахаридьо дисахаридьо жудо мешавад. Вобаста ба миыдори атоми карбон моносахаридьо ба триозаьо (3 атом) тетроза, пентоза ва щ.

Формулаи глюкоза С6Н2О8 мебошад. Глюкоза моддаи беранги булури мебошад, дар об ьалшаванда, таъмиширин дорад. Ба глюкоза хосияти химиявии спиртьо ва



Билети 16

Нахьои синтезц

Ыисмати бештари масънуоти мавриди истифодаи инсон ыарор дошта аз ыабили либосьои гуногун масънуоти абрешимц т=рпарда, матои р=йкаш, ыолину гилемьо ва щайра аз нахьо тайёр карда мешавад. Нахьо аз р=и тарзи ьосилшавиашон ба ду гур=ь жудо мешавад- табии ва химиявц.

Нахьои табии нахьое мебошад, ки дар табиат вомех=ранд ба ин гур=ь нахьои пахтагц, м=инагц ва абрешимц дохил мешавад. Нахьои химиявц низ ба ду гур=ьи калон – сунъц ва синтезц таысим мешавад. Нахьои сунъц нахьое мебошад, ки аз полимерьои табии бо истифода аз коркади махсуси химиявц ьосил карда мешавад.Наххои синтези наххое мебошанд , ки аз полимерхои синтези хосил карда мешавад . Ба намояндахои наххои синтези капрон , лавсан , хлорин , нитрон дохил мешавад .

Билети 18


  1. Алюминий 8% массаи заминро ташкил медиьад.Al асосан дар шакли минеральои бо оксид вомехурад. Ашёи хоми асосии боксит мебошад. Alбарои тайёр кардани дастгоьи химияви симьои интиыоли электр, конденсатор истифода бурда мешавад. Дар шароити муыаррари Al метали нуырагинисафеди сабук мебошад. Валенти Аl III мебошад.

  2. Формулаи молекулавии сахароза С12Н22О11 аст. Сахароза моддаи сафеди кристали буда, таъми ширин дорад. Сахароза дар намуди ыанди муыаррари маълум аст. Сахароза дар таркиби бисёр растаниьо: дар шираи дарахтони тус , дар сабзи, тарбуз, мавжуд аст. Сахарозаро асосан аз лаблабуи ыанд ва найшакар ьосил мекунанд. Вай ьамчун маьлули хуроквори дар саноати ыанноди истифода мебаранд. Бо роьи гидроли аз сахароза асали сунъи ьосил мекунанд. Изомери сахароза малтоза ва селобиоза аст.

Билети 19 2)Пайвастагиьои органики нитрогендоре, ки дар он гуруьи карбоксил ва амин ба воситаи радикали карбогидрид пайваст мешавад аминокислотаьо меноманд.

Н2N—CH2--COOH—кис аминоэтанат

Аминокислотаьо ьамчун кис—ьо бо асосьо таъсир карда намак ьосил мекунад

Билети 20


  1. Хром дар замин 0,2% -ро ташкил медиьад. Минерали паьншудаи он хроматини оьан мебошад Fe(CrO2)2 аст. Соьаи асосии истеьсоли хром саноати истеьсоли пулодьои гуногун мебошад. Хром ба ьарорат устувор аст. Ба руйпуши асбобу анжомьо низ истифода мебаранд. Дар шароити муыарари ранги хокистарранг дорад, чандир мебошад. Оксиди хром (III) Cr2O3 –моддаи бадгудози рангаш сабз барои тайёр кардани рангьо истифода бурда мешавад.

  2. Дар мамлакатхои масълаи бор охи синтез хосил намдани кучук яке аз масъалахои асосии саноат гардид . Як гурух олимони шурави тахти рохбарии провессор С. В. Лебедов дар ин рох яке аз аввалинхо шуда ба мувафаккият ноил гардидаанд. Лебедов дар халли ин масъала ба табиат таклит намуд . У омузиши сохт ва структураи каучуки табииро

Билети 21

  1. Он ыисми илми химияро, ки усульои саноати истеьсоли метал муомузад, металлургия меноманд. Метал ба ду гуруь жудо мешавад

  1. Метали сиёь( оьан, хула)

  2. Метали ранга( боыимондаи метальо)

Метали ранга ба метали сабук, вазнин, асил, нодир жудо мешаванд. Металургия ба щайр аз бойкунии маъданьо боз дигар зинаьоро дар бар мегира.Ба корхонаи металургия расондани оньо коркарди оньо ва щ. Ыисми аасосии истеьсоли металургия коркарди маъданьои оьандошта ва аз оньо истеьсол кардани пулод ва чуянродар бар мегирад. 90% метал дар мошинсози сарф мушавад. Металургияи ьозира истеьсоли зиёда аз 80 номгуи мет—ьо ва чандин ьазор хулаьоро дар бар мегирад. Истеьсоли оньо хеле гуногунанд.Яке аз усульои асоси—чудо намудани метальо аз таркиби маъданьояш мебошад.

2). Фермендьоро катализатори биологи меноманд.Ферментьо реаксияьои химиявие, ки дар арганизми зинда ба вучуд меояд,метезонад, Ферментьо як намуди сафедаьои содда ё мураккаб мебошад.Ферматьо ба чунин гуруььо чудо мешаванд.

1. Оксизо редуктозаьо ё ферментьои оксиду баркароршаванда ферментьо сохти гайри сафедави дошта дар истеьсоли нонпази ва шароб истифода мебаранд.

2. Пранферазаьо

3. Гидролазаьо—реаксияьои гидролизро метезонад.

4.Лиазаьо—ферментьое,ки кандашавии бандьои галогениро метезонад.

5. Изомерьо ферментьое,ки гуруьбанди дохмал ин пайвастагиьои органикиро метезонад.

6. Лигазаьо—ферментьое,ки ьосили бандьои C-C, С-О,С-N метезонад.

Билети 22

1 «гидро»--об «лизис»-жудошави . реаксияьои химияви байни намак ва обро гидролиз менамояд. Вобаста ба таркибашон гуруьи намак мавжуд аст:

1). Нам. Асосаш ыави кислоташ ыави

2). Нам асосаш ыави кис заиф 3). Нам. Асосаш заиф кис ыави .Нам асосаш заиф кис заиф.

Билети 23


  1. Реаксияи химияви баргарданда ва барнагарданда мешавад. Реакс---я хим—ви баргрданда амалан ба охир намерасанд ва чунин аломат истифода мебаранд ”” реак—яи хим—и, ки дар шароити муайян таньо ба яксамт ьаракат мекунад реаксияи баргарданда ном дорад”. Реаксияи мутлаы мавжуд нест. Бинобар ьамин дар ин ьолат мувозинати химияви истифода мебаранд. Формулаи он (С6Н10О5)n аст. Селюлоза моддаи нахмонанд буда дар об ьал намешавад. Селюлоза ыисми асосии таркибии ыилти ьуыайраи растани мебошад. Номи селюлоза аз “селула”-ьужайра гирифта шудааст.Нахи пахта 98%селюлозаи

табии мебошад. Дар аррамайдаи чуб 51% аст. Пахтаи тозакардашуда намунаи селюлоза—нахьои сунъи, скипидар, аангишти чуб, спирти метил, хуроки чорво, ыогаз истифода мекунанд.

Билети 24



  1. Фенольо ба синфи спиртьои аромати дохил мешаванд. Карбогидриди ароматие, ки дар оньо гуруьи гидроксил ба ьалыаи бензол пайвастмешавад фенольо меноманд. Формулаш С6Н5ОН

С6Н6---------С6Н5

Бензол фенол

Фенольо моддаи заьрнок булла ьарорати гудозиаш 410с мебошад. Моддаи кристали сахт мебошад маьлули обии он барои дизинфексияи хонаьо, мебельо, асбобьои жарроьи истифода мебаранд. Ыисми зиёди он даристифодаи пласмасса сарф мегарданд.. Ба гайр аз ин барои моддаьои тарканда Билети 25


  1. Моддаьои мураккабе, ки аз атомьои метал ва боыимондаи кислотаги иборат аст, намакьо ном доранд. Намакьо 5—хел мешаванд.

  1. Асоси CuOHCl

  2. Турш NaHSO4

  3. Миёна NaCl

  4. Дучанда КNaSO4

  5. Комплекси Rufe(CN)6

Вобаста ба ьалшавиаш дар об намакьо ьалшаванда, камьал, ьалнашавандамешавад. Полимерьо асосан ба ду реаксия ьосил мешаванд. Реаксияи полимеризатсия ин барои моддаьое, ки банди дучанда ва сечанда доранд, хос аст.

СН22......—СН2—СН—СН2—СН ……

СН3 СН3 СН3 полимер

Реаксияи поликонденсатсия реаксия аз моддаьои хурдмолекула ьосил шудани моддаьои калонмолекула ва жудо шудани боз моддаьои хурдмолекуларо (об) реаксияи поликонденсатсия меноманд:



Билети 26



  1. Электролиз . Ьодисоти жараёни электрикиро гузаронидани электролитьо, ки дар натижа дар сатьи электротьо протсесьои оксидшавию барыароршави ба амал меояд, ЭЛЕКТРОЛИЗ номида мешавад. М:схемаи электролизи маьлули обии НСl чунин мешавад(чунин ьисоб карда шудааст,ки ьамаи молекулаьои НСl ба ионьои Н+ ва Сlдисотсиатсия шудаанд) . Дар катод чунин протсес ба амал меояд:

+ + 2Е-- Н2

Яъне дар катод протсеси барыароршави амал дорад. Дар анод чунин протсес ба амал меояд:

2Сl-- -- 2е-- Сl2

Яъне протсес дар анод ба амал оянда ин протсесси оксидшави аст.

Ьамин тавр, электролиз гуфта протсесси вайроншавии химиявии электролитьо бо таъсири жараёни электр меноманд, ки вай аз протсесси барыароршави дар сатьи катод ва оксидшави дар сатьи анод ташкил меёбад.


  1. Сиклопарафиньо ва изомерьои оньо

Атомьо карбон бо ьамдигар пайваст шуда, на таньо занжирьои рост ва шохронда, балки карбогидрогеньоеро низ ьосил мекунанд, ки сохти сарбаста, яъне сохти сикли доранд. Оньоро карбогидрогенбли халыаги меноманд. Карбогидрогеньои халыаги (сикли)—ро карбогидрогеньои алисикли, сиклопарафиньо, нафтеньо, полиметиленьо ьам меноманд.

Формулаи умумии сиклопарафиньо СnН2n мебошад.



Билети 27 Оксидьо.

Моддаьои мураккаби,ки аз ду элемент таркиб ёфтаанд ва яке аз оньо оксиген аст, оксидхо меноманд. Ин тавре,ки пештар кайд гардид кариб хамон элементхо (ба истиснои гелий ,неон,аргон)оксидхо хосил мекунад.Хаммаи металхо ва гайриметалхо бо оксиген пайваст шуда метавонанд, ки дар натича оксидхои мувофик хосил мешавад. Масалан мис дар оксиген сухта оксиди мис CuO хосил мекунад. Дар шароити мукаррари оксидхо метавонанд моддахои сахт, моеъ ва газмонанд шуда метавонанд. Масалан оксиди металхо оксиди мис CuO ва оксиди магний MgO модаи сохттаанд. Оксиди гайри металхо сахт, моеъ ва газмонанд шуда метавонанд.Масалан оксиди фосфор P2O5- моддаи сахт оксиди гидроген H2O моеъ, оксиди карбон CO2- моддаи газмонанд. Оксиген яке аз оксидкунандахои фаолтарин мебошад.

Истехсоли оксидхо.

2. Гомологхои бензол; изомерия ва иомеклатураи онхо:

Агар дар молекулаи бензол чои атомхои гидрогенро радикалхои гуногун иваз кунанд, он гох гомологхои бензол ьосил мешаванд. Номи чунин пайвастаьо аз номи радикальо ва ьалыаи бензол гирифта мешаванд.

С6Н5—СН3 С6Н5—С2Н5 С6Н5—СН==СН2

Метилбензол этилбензол винилбензол

(толуол) (стирол)

Баъзе гомологьои бензол бештар бо номьои таърихии худ(толуол, стирал, ксилол ва щайра) маълум мебошанд. Аз сабаби он ки атомьои карбон дар халыаи бензол кулан якхела мебошанд, биноьар ин, моноьосилаьои он(метилбензол ва щайра) изомер надоранд. Агар халыаи бензол ду радикал дошта бошад, дар он сурат се изомер ьосил менамояд, ки оньоро орто--, мета—ва пара—изомерьо меноманд.

Истеьсол ва истеъмоли оньо

Манбаи асосии истеьсоли бензол ва гомологьои он ангштсанг ьисоб меёбад. Дар ваыти коксонидани (пиролизи) ангиштсанг зифти ангиштсанг ва газьо ьосил мешаван, ки аз таркиби зифт карбогидрогеньои ароматии зиёдеро жудо карда гирифтан мумкин аст. Бензол ва гомлогьои онро аз тариби нафт низ ьосил мекунанд. Масалан, олим рус Н.Д.Зелинский исбот кард, ки бензол аз сиклогексане,ки аз нафт жудо карда мешавад, бо таъсири катадизатор таьти ьарорати таырибан 3000С ба осони ьосил шуда метавонанд:

Сиклогексан бензол

Бензол маьсулоти ыиматбаьо буда, дар истеьсоли рангубор, дорувори, моддаьои тарканда, массаьои пластики, нахи синтези истифода бурда мешавад.

Билети 28


Реаксияхои оксиду баркароршави ва хелхои он

Реаксиьое, ки бо тагийрёбии дараыаи оксидшавии атомьои таркиби моддаьои ба реаксия дохилшаванда мегузарад реаксияи оксиду барыароршави меноманд.



  1. Оксидшави гуфта раванди электрон додани атом, молекула ё ионро меноманд. Масалан:

Al—3e--=Al3+; Fe2+--e--= Fe3+

H2—2e--=2H2; 2Cl----2e--=Cl2

Бангоми оксидшави даражаи оксидшавии атомьо меафзояд.


  1. Барыароршави гуфта раванди электрон пайваст кардани атом, молекула ё ионро меноманд.

S+2e--=S2-- Cl2+2e--=2Cl

P+3e--=P3-- Fe3++e--=Fe2+

Ьангоми барыароршави даражаи оксидшавии атомьо кам мешванд. Ьангоми реаксия оньо оксид мешаванд. Атомьо, молекулаьо ё ионьое, ки электрон пайваст мекунанд, оксидкунанда меноманд. Ьангоми реаксия оньо барыарор мешаванд. Азбаски атомьо, молекулаьо ва ионьо ба таркиби моддаьои муайяндохиланд, ин моддаьоро низ мувофиыан оксидкунандаьо ва барыароркунандаьо меноманд.

4). Оксидшави ьамеша бо барыароршави мегузарад ва баръакс, барыароршави ьамеша бо оксидшави вобаста мебошад, ки онро бо муодилаи зерин ифода кардан мумкин аст:



БАРЫАРОРШАВАНДА—е-- <=> оксидкунанд.

Оксидкунанда+е- Баркароркунада

Бинобар ин реасияхои оксиду баркарошави ду раванди ба хам зид оксишави ва баркароршави мебошанд.



Оксидкунандахо ва баркароркунандахои кави.

Хосиятхои оксиду баркароркунандаги элементхо аз мавкеи онхо дар системаи даври вобастааст. Дар даврхо аз чап ба рост бо афзудани раками тартибии элнмаент хосияти баркароркунандаги моддахои содда кам шуда,хосияти оксидкунандагии онхо меафзояд, хусусан дар галогенхо ба нуктаи максимали мерасад. Масалан: дар даври III Na баркароркунандаи аз хама кави аст. ,ки ин ба сохти атоми элемент вобастаги дорад. Дар кабати беруни Электронии атоми натри як электрон мавчуд аст: атоми натри ин электронро дода, ба иони,ки мисли атоми гази инерти неон аст ва кабати берунии он 8е --- электрон дорад , табдил меёбад . 1s2 2s2 2p6 ( NA ) – e 1s2 2s2 2p6 ( Na + ) .

Атоми хлор дар кабати беруниаш 7e электрон дорад . Атоми хлор як электрон кабул карда , ба ионе, ки мисли атоми гази инертии атом аст ва кабати устувори 8 электрон дорад , мубаддал мешавад . 1s2 2s2 2p6 3s2 3p5 ( CL ) + е 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 ( CL- )

2. Карбогидрогенхои атсителини

Мувовики номенклатураи байналмилали карбогидрогенхои катори атсетилениро Алкенхо меноманд . Алкенхо пайвастхое мебошанд , ки дар онхо ду атоми карбон байни хамдигар бо банди сечанда пайваст шудаанд . Оддитарин вакили онхо атсетилен (C2 H2 ) мебошад : H – C банди сечанда C – H - атсетилен .

Ба гайр аз атсетилен микдори зиёди карбогидрогенхое маълуманд , ки дар малекулаи онхо банди сечанда дида мешавад .

Карбогидрогенхое , ки формулаи умумии ( Сn H2n -2 ) дошта , дар молекулаашон як банди сечанда доранд , карбогидрогенхои катори атсетилен номида мешаванд .

Формулаи умумии чунин карбогидрогенхо ( Сn H2n -2 ) ба формулаи умумии карбогидрогенхои диени монанд аст .



Хосияти химиявии онхо .

Барои атсетилен ва гомологхои он реаксияхои пайвастшави , оксидшави ва полимершави хос аст .



Реаксияи пайвастшави.

Атсетилен бо бисёр хосиятхои химиявии худ ба этилен монанди дорад . Лекин кисми зиёди раексияи пайвастшави бо атсетилен нисбат ба этилен сустар мегазаранд . Сабаб он аст , ки аз хисоби sp – гидридшави атомхои карбон дар малекулаи атсетилен ба якдигар наздик мешаванд , ду П банд бошанд , системаи умумии абрхои электронии слиндршаклро хосил мекунанд , ки дар натича банди сечанда нисбат ба бани дучанда кобилияти реаксиониаш сустар мешавад.

Реаксияи байни атсетилен ва бром дар ду мархила анчом меёбад аввал бром ба як П банд пайваст шуда , баъд малекулаи дуюми бром ба П банди дуюм пайваст мешавад : H – C бн. Сечанда C – H + Br2.Br-CH=CH-Br

1.2 дибромэтен

Br-CH=CH-Br+Br2 Br-CH-CH-Br

Br Br


1,1,2,2—тетрабромэтан

2. Атсетилен дар иштироки катализатор (платина никел) метавонад гидрогенро низ дар ду марьила ба худ паваст кунад:

Н бн.сечанда СН+Н2 СН2 =СН2 Этилен

СН2=СН22 t,pt СН3—СН3

Этан

Билети 29


  1. Асосхо ,хелхои онхо.

Моддахои мураккабе ,ки дар таркибашон атоми металл бо як ё якчанд гидроксил гурух пайваст мебошад асос ном дорад.

Номи асос аз калимаи гидрооксид ва номи метал ба вучуд меояд .

Масалан, КОН-гидроксиди калий , Са(ОН)2-гидроксиди калсий ,Al(OH)3- гидроксиди алюминий .Агар элементи химияви якчанд асос хосил намояд, он гох хангоми номгуй кардан валенти он бо раками рими дар кавс нишон дода мешавад чунончи:Fe(OH)2-гидроксиди охан (II ) ,Fe(OH)3-гидроксиди охан(III).

Барои тартиб додани формулаи химиявии асосхо донистан зарур аст, ки адади гидроксо гурух дар асосхо бо валенти метал муайян карда мешавад. Яъне валенти металро дониста, формулаи химиявии асоси дахлдорро тартиб додан мумкин аст. Мухимтарини онхо гидроксиди натрий, калий ва гидроксиди калсий (охаки шукуфта) мебошад.



Гидроксидхои амфотери истехсол ва истеъмоли онхо.

Гидроксиди амфотери хам бо кислотахо хам бо асосхо ба рияксия дохил мешавад.

Al (OH)3+3HCl=AlCl3+3H2O

Асосхо дар саноат ва дар рузгор васеъ истифода бурда мешавад, масалан гидротатсияи натрий Na(OH) барои тоза кардани нефт истехсоли собун ва дар саноати бофандаги ва гидротатсияи Li OH дар акумляторхо истифода бурда мешавад. Гидротатсияи калсий ё охани шукуфта низ ахамияти калон дорад. Охани шукуфтаро барои тайёр кардани омехтаи бордор воситаи мубориза бо касали ва зараррасонандагии растанихо истифода мекунанд. Шири охан дар саноати химия масалан дар истехсоли канд, сода ва дигар моддахо истифода карда мешавад.



2. Чарбхо хосияти физики ва химияви, истехсол ва истеъмоли онхо.

Чарбхо –эфирхои муракаби глитсерин ва кислотахои карбон мебошад.Чолиби диккад аст, ки чарбхои табии одатан аз кислотахои хосил шуданд ки дар малекулаашон микдори атомхои карбон чуфт буда силсилаи карбогидроген (радикал) шохадор нест .

Хосияти физики. Чарбхои хайвонот асосан сахт мебошанд, вале чарбхои моеъ хам вомехурад (равгани мохи).Чарбхои растаниги бошанд асосан моеъ мебошанд (онхоро равганхо низ меноманд).Вале дар байни онхо чарбхои сахт низ дучор мешаванд.Масалан, равгани норзил (какос).

Хосиятхои химияви. Хосиятхои химиявии чарбхо аз руи мансубияти онхо ба синфи эфирхои мураккаб муайян мегардад.Бинобар ин, реаксияи хеле хоси онхо гидролиз мебошад, ки бо он мо аллакай шинос шуда будем. Чарбхо ба гайр аз об (гидролиз), инчунин бо ишкорхо низ дар рияксия дохил мешаванд.


Поделитесь с Вашими друзьями:


База данных защищена авторским правом ©uverenniy.ru 2019
обратиться к администрации

    Главная страница